In het advies Gezond Verbonden laat de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving (RVS) zien hoe de zorgpraktijk waar medische behandeling centraal staat een actieve rol kan spelen in het versterken van sociale relaties. Denk aan groepsbehandelingen in plaats individuele gesprekken, lotgenotencontact in behandeltrajecten en het creëren van ontmoetingsruimten. Nu biedt het sterk geïndividualiseerde zorgstelsel daar nog te weinig ruimte voor. De RVS roept daarom op om sociale verbondenheid serieus te nemen als gezondheidsdeterminant en te verankeren in beleid en praktijk.
Het rapport laat zien dat sociale verbondenheid een belangrijke factor is voor onze gezondheid. Mensen met sterke sociale relaties zijn gezonder, gelukkiger en leven langer. Verbondenheid helpt om gezondheidsproblemen te voorkomen, zorg te verlichten en herstel te ondersteunen. Tegelijkertijd neemt in Nederland het contact tussen mensen af en groeit de eenzaamheid. Dit vormt een risico voor zowel mentale als fysieke gezondheid.
Hoewel er steeds meer initiatieven zijn om mensen met elkaar te verbinden, krijgt sociale verbondenheid nog te weinig erkenning als gezondheidsfactor. Zowel burgers als zorgprofessionals onderschatten het belang ervan. De zorgsector biedt volgens het rapport grote kansen om sociale relaties te versterken, bijvoorbeeld via groepsbehandelingen, ontmoetingsplekken en lotgenotencontact. In de praktijk gebeurt dit nog te weinig, doordat de zorg sterk is gericht op het individu, beperkte financiering en gebrek aan ruimte voor ontmoeting.
In de conclusie stelt de Raad dat sociale verbondenheid moet worden gezien als een soort “medicijn”: goedkoop, effectief en breed inzetbaar. Daarom zijn betere randvoorwaarden nodig. De belangrijkste aanbevelingen zijn:
Erken sociale verbondenheid als volwaardige gezondheidsdeterminant;
Neem het op in beleid, opleidingen en kwaliteitskaders;
Zorg voor passende financiering;
Creëer fysieke en sociale plekken voor ontmoeting.
Tot slot roept het rapport zorgverleners, beleidsmakers en burgers op om actief te investeren in verbinding, omdat relaties net zo belangrijk zijn voor gezondheid als bewegen of gezond eten.